Κατηγορίες έναντίον τού 'Υπαρξισμού.
Θά θελα έδώ ν' ανατρέψω τίς κατnγορίες που μερικοί έχουν απευθυνθεί έναντίον τού Υπαρξισμού. Και πρώτα τόν κατηγόρησαν πώς διακηρύττει την απάθεια, μέσα σέ μιά απελπισμένη έφησύχαση, μιάς κι ολες οί λύσεις αποκλείονται. Καί πώς θάπρεπε νά θεωρηθει κάθε δράση σ´ αυτόν τόν κόσμο σαν έντελως αδύνατη. "Είναι τελικά, να περιοριστουμε σέ μιά σκεπτικιστική φιλοσοφία. 'Αλλ' όφου ό σκεπτικισμός είναι μια πολυτέλεια τότε οδηγούμαστε σέ μιά άστική φιλοσοφία.
Νά τί μάς κατnγορουν κυρίως οί κομμουνιστές.
"Ενώ ο Σαρτρ βλέπει την απουσία του Θεού ως αφετηρία της ανθρώπινης ελευθερίας, ο Ράμφος θυμίζει ότι η Ανάσταση είναι η υπέρβαση της μερικότητας—μια επιλογή που ο άνθρωπος κάνει 'εν πνεύματι και αληθεία' για να μην καταλήξει στην ασυδοσία".
Τί λένε οί Μαρξιστές.
Αλλη κατnγορία : μάς λένε πώς προβάλλούμε την άνθρώπινη κατωτερότητα, πώς δείχνουμε τη βρωμιά, καί τό γλοιώδη βοϋρκο καί πώς αδιαφορούμε γιά τίς ανοιχτόκαρδες ομορφιές καί την όλόφωτn άποψη τής άνθρώmνης ύπαρξης. `Η δεσποινίς Μερσιέ, λόγου χάρη, καθολική κριτικός, μάς κατnγορεί πώς λησμονήσαμε τό παιδικό χ α μ ό γ ε λ ο! 'Αλλά τόσο αυτή όσο καί οί άλλοι μάς κατηγορούν πώς ξεχνάμε τόν ανθρώπινη άλληλεγγύη, πώς βλέπουμε τόν ανθρωπον ώς άπομονωμένη μονάδα καί πώς έχουμε σαν άφετηρία μας την πιό αυστηρή ύποκειμενικότητα, δηλαδή άπό τό Καρτεσιανό Σκέπτεσθαι — κατηγορία τών κομμουνιστών — πού θα πεί πώς άπο τή στιγμή πού ο αινθρωπος σβήνει μέσα στη μοναξιά τον, αυτό μάς κάνει νά μην μπορούμε νά γυρίσουμε στην ανθρώπινη αλληλεγγύη. Οι άνθρωποι είναι πέρα απο μένα καί δέ μπορώ να τούς συλλάβω μέ τό Cogito.
Οί Κατηγορίες των Καθολικών
Κι απο τή χριστιανικη άποψη μάς κατηγορούν ότι αμφισβητούμε την πραγματικότητα καί τη σοβαρότητα τών ανθρωπiνων ένδιαφρερόντων, μιάς καί — όπως μάς λένε — άν σβήσουμε τις θεϊες 'Εντολές καί τίς αίώνιες αξιες, δε μένει παρά ή πιο σκληρή άσυδοσία, αφού ο καθένας θα κάνει ό,τι θέλει και δέ θά 'ναι σέ θέση νά καταδικάσει τις απόψεις καί τiς ένέργειες του άλλου.
Σ' αύτές τις τόσο διαφόρετικές απόψεις θέλω να απαντήσω τώρα. Και γι' αύτο τιτλοφορήσαμε αύτή τη μικρή έκθεόση : ο Υπαρξισμός είναι άνθρωπισμος.
Πεσσιμισμός καί 'Εξιστανσιαλισμός.
Πολλοί μπορεί νά ξαφνιαστούν ακούγοντάς μας νά μιλάμε γι' άνθρωπισμό. Θά προσπαθήσουμε ώστοσο νά δούμε πώς τόν έννοουμε. Κείνο που μπορούμε νά πούμε εύθυς αμέσως απο την αρχή ειναι πως μέ τον ορο άξιστανσιαλισμός (ύπαρξιςμός) έννοουμε μιά θεωρία που κάνει τη ζωή μπορετή, καί που διακυρυσσει πώς κάθε άληθεια καί κάθε δράση ύπονοεί ενα μέσον και μια υποκειμενικότητα.
Η καιριώτερη κατηγορία τους είναι—καί τό ξέρουμε-πώς δίνουμε ιδιαίτερη έμφαση στην κακή πλευρά τής άνθρωπινης ζωής.
Μία κυρία, όπως μού έλεγαν, όταν νευρίαζε καί έλεγε καμιά πρόστυχη λέξη, ζητουσε συγνώμη καί πρόσθετε:
— Νομίζω πώς πάω νά γίνω υπαρξιστρια!
`Επομένως, οι άνθρωποι, ταυτίζουν την ασχήμια με τον ύπαρξιςμός. Γι' αυτο μας θεωρούν ορθά-κοφτά νατουραλιστές.
Η Σοφία των εθνών.
Ήξεραν τους κοινούς τόπους που μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν σε αυτό το θέμα και που μπορούσαν να δείξουν πάντοτε το ίδιο: μην αγωνίζεσαι εναντίον των κατεστημένων δυνάμεων, μην αγωνίζεσαι εναντίον της δύναμης, μην καταπιάνεσαι με κατι που υπερβαίνει τις προϋποθέσεις σου, κάθε πράξη που δεν συμφωνεί με την παράδοση ειναι ρομαντισμός, καθε προσπάθεια που δε στηρίζεται σε μια εμπειρία δοκιμασμένη ειναι μοιραίο να αποτύχει. Κι η εμπειρία αποδειχθεί πως οι άνθρωποι όλο και ξεπέφτουν. Χρειάζονται γερά κορμιά για να τους κρατήσεις, αλλιώς πανε στην αναρχία.
Ωστόσο αυτοί που λένε και ξαναλένε αυτά τα θλιβερό απόφθεγμα, ειναι οι ίδιοι που λένε: ειναι ανθρώπινο, καθε φορά που τους δείχνεις μια πράξη λίγο ή πολυ απεχθή. Οι ίδιοι ευχαριστιούνται με ένα <<ρεαλιστικό>> τραγουδάκι, ενώ κατηγορούν τον υπαρξισμό πως ειναι πολυ σκοτεινός κι αναρωτιέμαι μήπως τον μέμφομαι όχι για την απαισιοδοξία του αλλά για την αισιοδοξία του.
Μήπως στο βάθος, φοβιζει(στη θεωρεία που παω να σας εξηγήσω) ή δυνατότητα εκλογής που έχει ο άνθρωπος; Για να απαντήσουμε πρέπει να ξαναδούμε το ζήτημα απο μια φιλοσοφική άποψη.