«T.S. Eliot: Το Άρρητο Όνομα και η Μυσταγωγία της Γάτας»

Το εγχειρίδιο της πρακτικής Γατικής του γέρο ΠοσουμΣυγγραφέας -T.S. ELIOT

Η ενασχόληση του T.S. Eliot με τις γάτες στο έργο του Old Possum's Book of Practical Cats (1939) αποκαλύπτει μια πλευρά του μεγάλου ποιητή που πολλοί αγνοούν: την αγάπη του για το Nonsense Verse (τον «α-νοητο» στίχο) και την παιγνιώδη δύναμη της γλώσσας. Στο Zouela Panta, η ανάλυση αυτή δεν είναι απλώς μια φιλολογική αναφορά, αλλά μια σπουδή πάνω στην ιερότητα του Ονόματος και την κρυμμένη συνείδηση των όντων.

Εισαγωγή:

Η ονοματοποιία στις γάτες του Έλιοτ προκύπτει από σύνθεση εννοιών και ήχων που σχηματίζουν λέξεις χωρίς – άμεσα – προφανές νόημα ή λογοπαίγνια. Η ποίηση που βασίζεται σε τέτοιο λεξιλόγιο ονομάζεται nonsense verse:κατά λέξη, α-νοητός στίχος.(Στα ελληνικά δεν υπάρχει αυτό το είδος, τουλάχιστον στον έντεχνο λόγο, συναντάμε όμως ανάλογο λεξιλόγιο στα λαϊκά παιδικά τραγούδια και,κυρίως, στους γλωσσοδέτες).Ώς άσκηση λόγου πάντως, γοήτευε πολύ τον Έλιοτ, ο οποίος είχε δώσει μια διάλεξη περί του θέματος στην Αμερική το 1993 και είχε πει στον Στραβίνσκι ότι θεωρούσε τον Έντουαρντ Λήρ, τον διάσημο εκπρόσωπο της nonsense ποίηση,μεγάλο ποιητή. Τον είχε συγκρίνει μάλιστα με τον Μαλλαρμέ.

Το βάφτισμα των Γατών

Το να βαφτίζεις τα γατία,έχει μια δυσκολία…

Δεν είναι επιπόλαιη κι ανάλαφρη ασχολία

Καθόλου δεν τρελάθηκα, και δεν το λέω αστεία:

Κάθε μια Γάτα, ΟΝΟΜΑΤΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΧΕΙ ΤΡΙΑ!

Ένα, να τη φωνάζουμε στην οικογένεια της

Ας πούμε, Μέρκιν, Τζοναθαν, Αλόνζο, Μανταλένα

Καθημερινά ονόματα, καλά, συνηθισμένα.

Να βρείτε ωραιότερα υπάρχουν ευκαιρίες

Ονόματα για τζέντλεμαν και αλλά για κυρίες

Ας πούμε, Πλάτων, Άδμητος, Ηλέκτρα, Ευρυάλη

Μα ολ’ αυτά είναι κοινά, και θα τα έχουν κι άλλοι.

Μια γάτα, όμως, να ξέρετε, θέλει και το δικό της

Το δεύτερο της το όνομα να ν’ αποκλειστικό της!

Για να μπορεί αφ’ υψηλού τον κόσμο να κοιτάξει

Και την ουρά της πάντοτε ψηλά να την κρατεί.

Πρέπει να είναι όνομα μονάχα για μια γάτα:

Χουρχουρης, για παράδειγμα, Λειψός, Χνουδοπατάτα

Κι αλλά πολλά τέτοιας λογής μπορώ να αναφέρω:

Μπομπαλουρια, Πιρπιρής, Φρουφρού, Τρελοκαμπέρο.

Πέρα όμως απ’ αυτά τα δυο, υπάρχει κι ένα άλλο

Τ’ όνομα το μοναδικό, τρίτο, το μεγάλο:

Το όνομα το μυστικό, ΠΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΔΕΝ ΞΕΡΕΙ

Και Γάτα σ’ άνθρωπο ,μπροστά πότε δεν αναφέρει.

Όταν σε διαλογισμό λοιπόν μια Γάτα δείτε

Πάντα ο λόγος ειν’ αυτός, και να το θυμηθείτε

Για τα’ όνομα το άρρητο

Το αρρητορητονιάρρητο

Το όνομα της το Κρυφό σκάφτεται μαγεμένη.

Εκδόσεις Αγρα
Εισαγωγη-Αποδοση:Παυλίνα Παμπουδή,Γιάννης Ζέρβας
2005

Ο Έλιοτ, επηρεασμένος από την παράδοση του Edward Lear, χρησιμοποιεί την ονοματοποιία και τον «α-νοητο» στίχο για να περιγράψει την τριπλή υπόσταση της ταυτότητας μιας γάτας. Από το κοινό όνομα της καθημερινότητας και το ιδιαίτερο όνομα της αξιοπρέπειας, ο ποιητής μάς οδηγεί στο Τρίτο Όνομα: το άρρητο, το μυστικό, αυτό που μόνο η ίδια η γάτα γνωρίζει και το οποίο αποτελεί το αντικείμενο του βαθέος διαλογισμού της. Πρόκειται για μια αλληγορία πάνω στο μυστήριο της ύπαρξης, όπου το όνομα δεν είναι απλώς μια ετικέτα, αλλά η ίδια η ουσία του όντος που παραμένει απρόσιτη στην ανθρώπινη λογική.

«Για το όνομα το άρρητο, το αρρητορητονιάρρητο» – εκεί που η λογική σταματά, αρχίζει η ποίηση.