Η Γραφειοκρατία της Διαφορετικότητας

Το Χρυσό Κλουβί του Safe Space, ο Καταναλωτής της Ύπαρξης και το De-facto Alignment των Μαζών

Σημειώσεις ημερολογίου. 03:14 π.μ.

Κοιτάζω την οθόνη. Το κέρσορα να αναβοσβήνει σαν νευρικό σήμα μορς. Πώς γράφεις για κάτι που όλοι συζητούν, αλλά κανένας δεν αγγίζει στην πραγματική του διάσταση;

Θέλουν ένα άρθρο για την «παθητικότητα». Όχι τη σεξουαλική —αυτή είναι η προφανής, η επιφανειακή παγίδα για φτηνά κλικ και εύκολους εντυπωσιασμούς. Μιλάνε για την υπαρξιακή και κοινωνική παθητικότητα. Για το πώς μια κοινότητα, που ιστορικά σφυρηλατήθηκε μέσα από την άγρια διεκδίκηση, το ρίσκο και την αντισυμβατικότητα, κατέληξε σε μεγάλο βαθμό να εγκλωβιστεί σε μια ιδιότυπη, βολική αδράνεια.

Ας το αποδομήσουμε.

Το Παράδοξο της «Αποδοχής»

Σκέψου το. Για δεκαετίες, το να είσαι ομοφυλόφιλος σήμαινε εξ ορισμού ότι είσαι σε εμπόλεμη ζώνη. Έπρεπε να εφεύρεις τον εαυτό σου από το μηδέν, να παλέψεις με το κατεστημένο, να έχεις αντανακλαστικά.

Σήμερα; Η αγορά —και κυρίως ο καπιταλισμός των δικαιωμάτων— πρόσφερε μια έτοιμη, προκάτ ταυτότητα. Ένα πακέτο. Αγοράζεις το lifestyle, υιοθετείς την εγκεκριμένη ορολογία, φοράς τα σωστά brands τον Ιούνιο, και καθαρίζεις.

Και εκεί ακριβώς γεννιέται η παθητικότητα. Όταν σου δίνουν την ταυτότητα στο χέρι, σταματάς να την ψάχνεις. Γίνεσαι καταναλωτής της ίδιας σου της ύπαρξης. Αντί για subversion (ανατροπή), έχουμε συμμόρφωση. Αντί για δημιουργικό χάος, έχουμε μια γραφειοκρατία της διαφορετικότητας, όπου όλοι πρέπει να συμφωνούν με όλους, να μην ενοχλούν κανέναν, και να περιμένουν την επικύρωση από θεσμούς που κάποτε περιφρονούσαν.

Η Ψυχολογία του «Safe Space» ως Χρυσό Κλουβί

Εδώ είναι η σκληρή αλήθεια που κανείς δεν θέλει να τυπώσει: Η εμμονή με την απόλυτη ασφάλεια γεννάει αδράνεια.

Όταν το πρωτεύον ζητούμενο γίνεται η προστασία από κάθε είδους «τριβή» ή αντίθετη άποψη, τα αντανακλαστικά ατροφούν. Η παθητικότητα εμφανίζεται ως άμυνα. «Μην μιλάς έντονα, μην προκαλείς εκτός των επιτρεπτών ορίων, μην διαφοροποιείσαι από τη γραμμή της κοινότητας».

Γίνεται μια εσωτερική αστυνόμευση. Ομογενοποίηση. Αν ξεφύγεις από το στερεότυπο του «συμπαθητικού, ακίνδυνου, politically correct» ομοφυλόφιλου που έχει σχεδιάσει το marketing των πολυεθνικών, τρως άκυρο. Έτσι, επιλέγεται η ασφάλεια της σιωπής. Η παθητική αποδοχή των πραγμάτων.

Από το Ρίσκο στην Αδράνεια

Κοιτάζω γύρω μου. Πού πήγε η πνευματική αιχμή; Οι μεγάλοι αιρετικοί;

Η παθητικότητα μεταφράζεται και πολιτικά. Μια ολόκληρη κουλτούρα έχει εναποθέσει τις ελπίδες της σε corporate χορηγούς και σε custom-made νομοθετήματα, θεωρώντας ότι η ισότητα είναι ένα project που θα ολοκληρωθεί από HR managers. Υπάρχει μια αίσθηση ότι «κάποιος άλλος θα καθαρίσει για εμάς».

Αλλά η ελευθερία δεν είναι συνδρομητική υπηρεσία για να την ανανεώνεις με ένα click ακτιβισμού στα social media από τον καναπέ σου.

Μήπως η μεγαλύτερη απειλή για την κοινότητα σήμερα δεν είναι η εξωτερική καταπίεση, αλλά η εσωτερική της συνθηκολόγηση με την ευκολία; Μήπως η αποδοχή εξαγόρασε την ορμή;